Blog Nam Hải Trường Sơn Hân Hạnh Đón Chào Bạn



Đối với bạn, nỗi lo lắng của vợ chẳng khác gì bát nước lã—nhạt nhẽo vô vị, chỉ đến khi nhuốm bệnh bạn mới cảm thấy hương nó nồng, vị nó ngọt. Còn niềm ân cần của tình nhân thì giống hệt ly đá chanh—giữa mùa hè một ngày một ly e rằng chẳng đủ để giải khát. Trong khi đó, mối quan tâm của hồng nhan tri kỷ thì thoang thoảng như tách cà phê nóng—làm việc mệt nhoài đến nửa đêm, càng nhâm nhi càng cảm thấy tỉnh táo.
Câu Chuyện... Để Đời
Tuyết rơi tầm tã. Trời đất mông lung sau tấm màn trắng xám. Núi đồi trùng trùng điệp điệp nhưng chẳng thấy bóng chim bay. Vạn nẻo đường đi vắng hoe không một vết chân người. Chỉ có một chiếc tam bản cô đơn... bồng bềnh giữa dòng sông buốt giá.

Eleanor Roosevelt once said, "The future belongs to those who believe in the beauty of their dreams." It is time for those still intoxicated with power and corruption in Vietnam to sober up and purify themselves to join hands with the flag-wavers ...

Việt Nam: Con Hổ Cùng Đồ Mạt Lộ
Giống như tại Trung Quốc, ĐCSVN cũng bám chặt vào hệ thống xí nghiệp nhà nước để tạo phương tiện áp đặt quyền kiểm soát chính trị vào nền kinh tế. Tuy nhiên tầng lớp quản lý kinh tế có quan hệ chính trị nhưng bất tài lại được phép ...

Ai Sẽ Thống Trị Thế Giới?
Tất cả mọi kế hoạch này đều có thể thực hiện được bởi vì người Hoa Kỳ đã vùng dậy để đấu tranh cho lý tưởng bình đẳng chính trị, và hệ thống chính trị Hoa Kỳ đã triển khai đầy đủ sức bao dung để tạo điều kiện cho họ làm điều đó.

Tán Tỉnh
Này em mình gặp ở đâu
Sao mà như thể quen lâu lắm rồi
À ... ha ... có phải từ hồi
Em sang gánh nước bên đồi thông xanh
Lối về khúc khuỷu tròng trành
Nước vương ướt áo nhìn anh bẽ bàng


Bắc Kinh Là Cơn Ác Mộng Vĩnh Hằng
Bên kia là một thành phố tràn trề tuyệt vọng. Tôi gặp họ trên những chiếc xe buýt công cộng, tôi nhìn vào đôi mắt của họ và tôi thấy họ chẳng ôm ấp hy vọng gì. Thậm chí họ chẳng thể tưởng tượng..


Mẹ Cá Bống
Nhớ thuở lên ba
Mẹ ẳm bồng
Tiếng ru trầm bổng
Vòng tay ấm
Chén cơm hâm nóng
Môi thổi


Khổ Hạnh
Linh hồn anh hấp hối
Giữa vực sâu tăm tối"
Mất rồi, em mất rồi!
Đời còn ai cứu rỗi"
Áo cà sa mặc vội
Cố quên mùi tóc rối



Ngày 15 tháng 06 năm 2010

Nguồn Gốc Của Thơ Nhìn Từ Góc Độ Từ Nguyên (1)

Định Nghĩa Thơ Theo Truyền Thống Khổng Tử Và Aristotle

Trước khi nói đến vấn đề nguồn gốc của thơ, người tham gia đối thoại cần minh định ý nghĩa của thơ. Thơ là gì? Câu hỏi này dường như có vẻ thừa thải bởi vì phần lớn chúng ta, thậm chí có lẽ đến cả trẻ thơ tiểu học, ai cũng biết thơ là gì, bài thơ khác với bài báo, truyện cổ tích, hoặc tiểu thuyết như thế nào. Nhưng trước khi truy cứu căn đễ, định nghĩa và giới hạn của thơ cần được đặt ra để tạo dựng một tiền đề, một điểm xuất phát chung mà mọi người tham gia hội thảo cũng như độc giả đều có thể chấp nhận. Đây là một khái niệm tiên quyết không thể thiếu thốn trong việc luận bàn nghiêm túc. Trong bài viết này, thơ nằm trong phạm trù thường quán và phổ cập của nó, tức là một thể loại nghệ thuật văn chương của con người. Nói cách khác, nó là loại thơ được giảng dạy trong trường học khắp nơi trên thế giới ngày nay, được truyền miệng, được ký lục từ thuở xa xưa, theo truyền thống của Khổng Tử và Aristotle.
       Khổng Tử đề cao giá trị của thơ, đặc biệt là thơ trong Thi  Kinh. Đối với Khổng Tử thơ là nhã ngôn” là tiếng nói và văn chương cao nhã, tuyệt hảo của con người, và những bài thơ trong Thi Kinhngôn từ đẹp đẽ và mẫu mực của dân tộc Hán: Tử sở nhã ngôn? Thi, Thư, Chấp Lễ giai nhã ngôn dã.[1] (Những điều mà Phu Tử gọi là nhã ngôn là gì? Ngôn từ trong những cuốn Thi Kinh, Thượng Thư Chấp Lễ là thứ ngôn từ mà Phu Tử gọi là nhã ngôn.) Bởi vậy Khổng Tử đã răn dạy đệ tử rằng: Bất học Thi, vô dĩ ngôn.[2] (Không học Thi Kinh thì làm sao có thể đàm đạo, đối thoại với người đời.)
      Hơn một trăm năm sau khi Khổng Tử qua đời, ở phương Tây, Aristotle (có lẽ chẳng bao giờ đọc qua Thi Kinh của Trung Quốc) trong tác phẩm luận về thi ca và văn chương mang tựa đề Thi Học của mình cũng đã khẳng định rằng thơ là nghệ thuật mô phỏng và miêu tả của con người chỉ đơn thuần dựa vào phương tiện ngôn ngữ; hay nói đơn giản hơn, đối với Aristotle, thơ là embellished language tức là ngôn ngữ đã được trang sức, mỹ hóa hay mỹ ngữ của con người.[3] Nói tóm lại thơ là sản phẩm nghệ thuật ngôn ngữ của con người, bởi vậy thơ theo truyền thống này không thể có trước khi con người xuất hiện trên địa cầu. Đây là định nghĩa phổ cập từ cổ chí kim, từ Đông sang Tây của thơ, và cũng chính là đối tượng nghiên cứu của bài viết này. Thơ là nhã ngôn,”“mỹ ngữ của con người, và do vậy nó không thể xếp cùng loại với những thứ thơ cao siêu huyền ảo như thơ của vũ trụ, thơ của chó, thơ của mèo,” hay thơ của cây cỏ, v.v. ... Có lẽ khi nghe nói đến những loại thơ cao siêu huyền ảo này, nhiều người sẽ chép miệng cười mỉa mai cho rằng đó chỉ là lối lý luận vớ vẩn, tầm phào của trẻ nít chưa được học thơ ở nhà trường. Nhưng sự thực không hẳn là như vậy vì mới đây có một số trí thức háo hức tung ra nhiều khái niệm thơ kỳ lạ và có vẻ triết lý lắm. Chẳng hạn, giáo sư Trần Kiêm Đoàn đã đưa ra một nhận định về thơ tiền-nhân-loại, thơ không lời rất thú vị: 
Thi sĩ là người sáng tác những vần thơ, nhưng không phải là người khai sáng ra thơ. Thơ có trước con người. Sự im lặng thâm viễn và miên trường ẩn dấu của vũ trụ là thơ không lời trước khi con người sinh ra.[4]
      Hy vọng vào một ngày đẹp trời nào đó, con người sẽ có cơ hội được thưởng thức những áng Vũ Trụ Thi, Cẩu Thi, Miêu Thihay Thụ Thảo Thi do các tác giả phi-nhân-loại sáng tác và triển hiện. Trong lúc chờ đợi, những nhà phê bình văn học, những người thảo luận thơ, những người soạn sách giáo khoa, các thầy cô giáo giảng dạy ở nhà trường ... có lẽ phải nên tự giới hạn ý nghĩa của thơ trong phạm trù quy ước phổ cập của nó là nghệ thuật ngôn từ (bao gồm cả tiếng nói lẫn chữ viết) của con người. Nếu không biết phân biệt, cứ gộp ẩu những loại thơ cao siêu huyền ảo ấy vào định nghĩa thường kiến của thơ thì việc phân tích tự nhiên sẽ trở nên mông muội, rối rắm, và khả tiếu.[5]  Đương nhiên bài viết này cũng không thể vượt quá phạm trù quy ước phổ cập của thơ là nhã ngônmỹ ngữ do nhân loại sáng tác, nói như lời Khổng Tử và Aristotle. 

Xem tiếp phần (2) 

________________________________________
[1]Luận Ngữ, Thuật Nhi, chương 7.18. 
[2]Luận Ngữ, Lý Thị, chương 16.13.
[3]Aristotle, Poetics, Ingram Bywater dịch, (Oxford: The Clarendon Press, 1962), đoạn 1-8. 
[4]Trần Kiêm Đoàn, "Thơ giữa đời," blog talawas.org, đăng ngày 19/02/2010, (duyệt lãm ngày 12/03/2010).
[5]Chẳng hạn, như trên.



 Tác giả: Nam Hải Trường Sơn
Copyright © 2010 Nam Hải Trường Sơn

6 comments:

Tuấn nói...

"Thơ là gì?" một câu hỏi dường như rất tầm thường nhưng Nam Hải Trường Sơn đặt nó vào trong một bối cảnh thảo luận, nên hình như nó lại chẳng tầm thường chút nào. Có phải vì chúng ta thấy nó quen thuộc quá nên chẳng bao giờ đặt vấn đề --thơ là gì? -- trước khi bàn luận về thơ. Cái tôi không ngờ được là bằng chứng cớ lịch sử do Nam Hải Trường Sơn đưa ra như Thi Kinh của Khổng Tử và Thi Học của Aristotle. Nhiều người biết Thi Kinh, nhưng riêng tôi đây là lần đầu nghe đến cuốn Thi Học (Poetics) của Aristotle. Bài viết là một đóng góp đáng kể của Nam Hải Trường Sơn. Cám ơn nhiều.

Nặc danh nói...

Nói rằng thơ có trước con người tức là mặc nhận đó không phải loại thơ của con người. Người ta bàn luận thơ của CON NGƯỜI trong các cuốn các bài phê bình thơ chứ ai nói chuyện vu vơ là thơ của vũ trụ, hay thơ của chó, của mèo ... This is dog barking the wrong tree and cat scratching the wrong pot ...

Nặc danh nói...

Tôi cảm thấy hình như mình có chỗ bất đồng ý kiến với Nam Hải Trường Sơn nhưng tạm thời chưa thể xây dựng lý luận để phản bác, vội vàng viết ra không chừng sẽ bị dần thê thảm, thôi để bà con nói trước ...

Long Hà Nội nói...

Theo tớ thì tại mình cứ ưa trừu tượng hóa hay triết lý hóa nên xa rời thực thể của thơ thôi. Quay trở lại với nhận thức cơ sở của thơ như Nam Hải Trường Sơn đã làm trong bài này thì tự nhiên vấn đề trở nên sáng tỏ ra liền. Triết lý vớ vẩn không đúng chỗ thì gậy ông chỉ lại đập lưng ông thôi.

Nặc danh nói...

Cô gái đẹp, một nàng thơ, cảng đẹp thiên nhiên, nỗi buồn cô đơn, nỗi nhọc nhằn cuả mẹ, nỗi nhớ nhung, hạnh phúc, nét cô tịch,trầm mặc, mênh mông cuả vũ trụ.. tất cả chỉ là đối tượng cuả thơ, qua cảm xúc và tài năng cuả thi sĩ, đã sáng tạo ra những bài thơ tuyệt vời. Thi sĩ đã rung động trước những đối tượng đó và chúng ta đã thưởng thức những vần thơ đầy xúc cảm. Thơ bắt nguồn từ đó.

Long Hà Nội nói...

Đúng, vấn đề là sư phân biệt giữa đối tượng của thơ và thơ. Trước những đối tượng ấy có lẽ ai ai cũng có cảm xúc nhưng không phải ai cũng có thể chuyển cảm xúc thành thơ vì không phải ai cũng là thi sĩ.

Đăng nhận xét

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...
Bóp Vú, Bóp Trán
Từ cổ chí kim, đừng nói chi bọn phàm phu tục tử, nhiều người trong giới anh hùng (và gian hùng) cũng khó vượt qua cửa ải "mỹ nhũ quan." Nếu không được xử lý thích đáng, tật mê vú có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng, chẳng hạn như khuynh quốc khuynh thành, thân bại danh liệt, hoặc làm trò cười cho vạn đời sau. Thời Xuân Thu, Phù Sai để mất nước Ngô chỉ vì đam mê cặp gò chim sa cá lặn của Tây Thi. 2.500 năm sau, Bill Clinton sém bị cách chức tổng thống vì cứ ưa đùa giỡn trên ngọn núi đôi của Monica Lewinsky. Gần đây, cựu thủ tướng Ý Silvio Berlusconi bị tuyên án 7 năm tù vì kiềm chế chẳng nổi khoái cảm mơn trớn bồng đảo của gái điếm...



Từ Chức: Thủ Đoạn Hay Đạo Đức Chính Trị
Trên không gian blog có nhiều người bàn tán xôn xao về cú "coup de pub" này của Dương Trung Quốc, nhưng phần lớn đều dựa vào giả định cho rằng, về mặt lý thuyết, món hàng mà ông nghị rao bán có thể so sánh hoặc đồng đẳng với cái gọi là "văn hóa từ chức" tại các nước dân chủ. Điều mà họ chỉ trích rất gắt gao là tính khả thi hoặc mục đích ứng dụng của nó dưới chế độ độc tài Đảng trị tại Việt Nam. Nhưng cả về mặt khái niệm, cái mà Dương Trung Quốc đề nghị, ngoài tên gọi ra, nội dung chứa đựng một mớ tư duy hàm hồ và tương phản với tinh thần của một nền văn hóa từ chức chân chính.



Ấm Chê Nồi... Đen Thui
Tuy nhiên, việc đối phó với Dương Trung Quốc không dễ dàng như việc đối phó với những kẻ không có thế lực trong đảng hoặc nhà nước nhưng dám "chọc giận" thủ tướng (như Cù Huy Hà Vũ), vì hiện tại mặc dù không phải là đảng viên nhưng Dương Trung Quốc đã trở thành bộ hạ của Tư Sang (kể từ khi đơn đầu kháo của y bị văn phòng thủ tướng bác bỏ vì lý do "tráo trở, không đáng tin cậy"). Đánh chó phải ngó mặt chủ nhân. Hành hung hoặc tống tù là những biện pháp tạm thời bất khả thi. Nhưng nếu đám công (an côn) đồ đàn em được dịp cất dùi cui và còng tay để nghỉ xả hơi thì nhóm thư đồng lại nhận được lệnh thi hành kế hoạch ám sát... nhân cách.



Ai Là Kẻ Chủ Mưu Bán Nước Tại Thành Đô
Tại “thằng” Gorbachốp! Đó là tuyên bố hùng hồn và lời giải thích chính thức đến tận hôm nay 2014 của đảng CSVN, lý giải nguyên nhân phải có Hội nghị Thành Đô của họ năm 1990 trong các hội nghị đảng, chính quyền, đoàn thể từ trung ương đến cơ sở và đến các chi bộ phường xóm, vỉa hè… Câu nói đó thể hiện văn hóa đặc thù của đảng CSVN – hôm qua đảng coi ông là vị Cứu tinh, là Giấc mơ, là Thiên đường mơ ước cho đảng theo, hôm nay ông là tội đồ bắt đảng phải theo mẹ đĩ già TQ!Câu nói đó thể hiện tâm thế hèn kém muôn đời của đảng CSVN, không bao giờ dám đối diện vấn đề và sự thật, chỉ luôn chỉ tay đổ lỗi cho người khác...


Thuở tàn xuân ngày hai buổi đến phường
Yêu quê hương qua tập tem phiếu nhỏ
“Ai bảo bao cấp là khổ?”
Tôi mơ màng hôn tô sắn độn khoai
Những ngày lén đọc
Sách báo "ngụy" vàng phai
Chúng bắt được
Tra tấn tơi bời, vỡ óc!
Có cô bé chuồng bên
Nhìn tôi thầm thổn thức...

"Cải tạo" bùng lên
Rồi "học tập" trường kỳ
Quê tôi đầy bóng giặc
Chúng chụp mũ, lôi đi
Cô bé chuồng bên (chẳng ngờ nghi)
Cũng bị ép bức
Hôm gặp tôi vẫn thầm thổn thức
Mắt sưng bầm (thương... thương... quá đi thôi!)
Giữa cuộc chuyển giao không nói được một lời
Xe tải đi qua, tôi ngoái đầu nhìn lại
Nắng rợp trời nhưng lòng tôi rét mãi...

Cuối cùng tôi trở về đây
Với phố phường xưa, khủng bố, đọa đày
Lại gặp em
Gầy gò chống cây nạng gỗ
Vẫn thầm thổn thức khi tôi hỏi nhỏ
Chuyện tự do... (khó nói lắm anh ơi!)
Tôi nắm bàn tay nhỏ nhắn ngậm ngùi
Em vẫn để yên trong tay tôi giá lạnh...

Hôm nay đến nhận tử thi em
Không tin được dù đó là sự thật
Giặc giết em rồi la: "Tự sát."
Chỉ vì em là ký giả, em ơi!
Đau xé lòng anh, chết cả con người...

Xưa yêu quê hương vì có khoai, có sắn
Có những ngày lén đọc bị còng, tra
Nay yêu quê hương vì sau từng chấn song sắt
Có oan hồn tức tưởi của em tôi!

Nam Hải Trường Sơn
Cuối Tháng 4 Đen, 2014
Nhại-họa thơ Giang Nam, để truy điệu ngày quê hương tàn tạ lần thứ 39

 

Copyright © 2010, 2011, 2012, 2013 Nam Hải Trường Sơn